Nov '26 - WBTR en de statuten: heeft uw vereniging of stichting het al goed geregeld?

Waarom is de WBTR belangrijk?

De WBTR is bedoeld om de kwaliteit van bestuur en toezicht bij onder meer verenigingen en stichtingen te verbeteren. De wet bevat regels over onder andere tegenstrijdig belang, bestuurdersaansprakelijkheid, belet en ontstentenis en meervoudig stemrecht.

Voor bestuurders is het belangrijk dat niet alleen bekend is wat de wet bepaalt, maar dat ook de statuten en de dagelijkse werkwijze daarop aansluiten.

Wat moet u in de statuten controleren?

1. Tegenstrijdig belang

Een bestuurder mag niet deelnemen aan de beraadslaging en besluitvorming als hij of zij daarbij een persoonlijk belang heeft dat tegenstrijdig is met het belang van de vereniging of stichting.

Denk bijvoorbeeld aan een bestuurder wiens eigen bedrijf een opdracht van de vereniging wil krijgen.

Controleer daarom of de tegenstrijdig-belangregeling in de statuten nog aansluit bij de huidige wettelijke regeling.

2. Belet en ontstentenis

De statuten moeten een regeling bevatten voor de situatie waarin een bestuurder tijdelijk zijn functie niet kan uitoefenen, bijvoorbeeld door langdurige ziekte (belet), of wanneer een bestuursfunctie definitief vacant raakt, bijvoorbeeld door overlijden of aftreden (ontstentenis).

De organisatie moet immers bestuurbaar blijven, ook wanneer één of meerdere bestuurders wegvallen.

3. Meervoudig stemrecht

Een bestuurder kan onder omstandigheden meer dan één stem hebben. Maar één bestuurder mag op grond van de WBTR nooit méér stemmen kunnen uitbrengen dan de andere bestuurders gezamenlijk.

Heeft bijvoorbeeld de voorzitter volgens oude statuten een doorslaggevende of zwaarwegende stem, dan verdient die bepaling extra aandacht.

4. Bestuur en toezicht

De WBTR heeft ook de wettelijke mogelijkheden voor de inrichting van bestuur en toezicht bij verenigingen en stichtingen verduidelijkt. Heeft uw organisatie bijvoorbeeld een raad van toezicht of wilt u daarmee gaan werken, controleer dan of taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden statutair goed zijn geregeld.

Moeten de statuten direct worden gewijzigd?

Niet iedere vereniging of stichting hoefde op 1 juli 2021 onmiddellijk naar de notaris. De WBTR bevatte voor bepaalde bestaande statutaire bepalingen overgangsrecht. Een bepaling over meervoudig stemrecht, die strijdig is met de WBTR moet wel zo snel mogelijk worden aangepast, omdat het overgangsrecht hiervoor op 1 juli 2026 is verstreken. De andere bepalingen moeten bij de eerstvolgende statutenwijziging worden aangepast.

Dat betekent echter niet dat oude statuten onbeperkt kunnen blijven liggen. Bij een volgende statutenwijziging moeten bepaalde bepalingen alsnog in overeenstemming met de WBTR worden gebracht. Bovendien is het praktisch onwenselijk wanneer de statuten iets anders suggereren dan wat wettelijk geldt.

Heeft uw vereniging of stichting de statuten sinds de invoering van de WBTR nog nooit laten controleren? Dan is dit een goed moment voor een juridische check.

Vergeet de praktijk niet

Alleen de statuten aanpassen is niet voldoende. Bestuurders moeten de regels ook daadwerkelijk toepassen.

Denk daarom ook aan:

• het goed vastleggen van bestuursbesluiten;
• het correct omgaan met tegenstrijdige belangen;
• duidelijke afspraken over bevoegdheden;
• een regeling voor onverwachte uitval van bestuurders;
• periodieke controle van statuten en reglementen.

Conclusie

De WBTR is meer dan een administratieve verplichting. De regels raken rechtstreeks aan de manier waarop verenigingen en stichtingen worden bestuurd.

Voor ieder bestuur is de praktische vraag daarom simpel:

Zijn onze statuten én onze werkwijze nog in overeenstemming met de WBTR?

Is het antwoord daarop niet direct “ja”, dan is het verstandig de statuten te laten controleren. Daarmee voorkomt u niet alleen juridische onduidelijkheid, maar zorgt u vooral voor een professioneler en beter voorbereid bestuur.

En is er behoefte aan specifieke juridische expertise op dit gebied, dan denkt Mr. Rémon Brand van De Raadgevers Bedrijfsjuristen graag met u mee. Schroom niet om contact met hem op te nemen via rabrand@deraadgevers.nl of 088 133 1133.