Het lijkt erop dat je een verouderde browser gebruikt waarin sommige onderdelen van Clubbase niet goed functioneren. We raden je aan om een andere browser te gebruiken.

Door NOC*NSF

We sporten buiten op natuurgras en op kunstmatige ondergronden zoals kunstgras, (half-) verharde en kunststof sportterreinen. Het is van groot belang het onderhoud en beheer van deze buitensport terreinen milieuvriendelijk te doen zodat we:   

  • Een gezonde sportomgeving aanbieden voor de sporters;
  • Zorg dragen voor de toekomst, zorgen voor een gezonde wereld ook voor onze kinderen;
  • Sporten mogelijk maken op een sportondergrond van hoge kwaliteit en die veilig is om te sporten voor iedereen.

Wat is milieuvriendelijk beheer?

Milieuvriendelijk onderhoud en  beheer van onze sportterreinen wil zeggen  wat we goed onze sportvelden beheren zonder belastend of vervuilend te zijn, nu en in de toekomst. De volgende aspecten zijn belangrijk:

  • Beheer zonder belasting voor de omgeving of verontreiniging door gebruik van (chemische) middelen;
  • Beheer met zo weinig mogelijk negatieve invloed op de biodiversiteit en bodemleven.

Wat betreft milieuvriendelijk beheer focussen we ons in 2021 op:

  • Pesticidenvrij beheer van natuurgras volgens de integrated pest management methode;
  • Onderhoud en beheer van de kunstmatige ondergronden met aandacht voor gebruik van milieuvriendelijke middelen;

Later zullen ook andere onderwerpen van milieuvriendelijk beheer op deze pagina’s aandacht krijgen.

Achtergrondinformatie

Binnen de gezamenlijke ambitie van een aantal sportbonden om te werken aan milieuvriendelijk onderhoud en beheer van onze buitensportterreinen is een overzicht gemaakt van:

  • Aantallen velden per sport;
  • Type ondergronden per sport;

Alle gegevens over de aantallen en typen velden per buitensport zijn verstrekt door de betreffende sportbonden: KNHB, KNVB, KNLTB, KNKV, KNCB, Rugby Nederland, KNBSB, NHV en KNAU. Deze gegevens zijn de status eind 2020.

Opmerking: Atletiek: 191 accommodaties met diverse typen ondergronden

Uit dit overzicht van aantallen velden van deze negen sportbonden kunnen enkele belangrijke kengetallen berekend worden.

  • Het oppervlak beschikbaar natuurgras bij deze negen bonden bedraagt 30,1 miljoen m².
  • Het oppervlak kunstmatige ondergronden bedraagt 38,2 miljoen m².

Hiermee bestrijkt natuurgras 44% van het bespeelbare sportoppervlakten en de kunstmatige ondergronden 56% van het bespeelbare buitensportoppervlak bij deze elf sporten. Het gaat dus over heel veel vierkante meters en ook daarom is milieuvriendelijk onderhoud en beheer zo van belang.

Uitgaande van de algemene kengetallen (bespeelbaarheid van natuurgras van 350 uur per jaar en bespeelbaarheid van kunstmatige ondergronden van 1200 uur per jaar):

  • levert natuurgras 18,5% van het aantal beschikbare speeluren bij deze elf sporten.
  • leveren de kunstmatige ondergronden 81,5% van het aantal beschikbare speeluren op buitensport terreinen bij de sporten van deze negen bonden.

Milieuvriendelijk beheer van natuurgras

Natuurgrassportvelden horen bij een gezonde leefomgeving. Het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen tegen onkruiden, ziekten en plagen hoort daar niet bij. Integrated Pest Management (IPM) is de milieuvriendelijke beheermethode voor natuurgras om te komen van bestrijding door gebruik van middelen naar preventie. IPM betekent dat onkruiden, ziekten en plagen zoveel mogelijk worden voorkomen. En wanneer er toch problemen ontstaan: hoe deze goed op te lossen zonder gebruik van chemische middelen.

Leer meer over milieuvriendelijk beheer van natuurgras door gebruik te maken van:  

-        De  e-learning ‘Pesticidenvrij beheer Natuurgras Sportvelden’

Als vrijwilliger bij een sportvereniging heb je met kennis en kunde veel invloed op de kwaliteit van de robuuste grasmat en dus op het succes van pesticidenvrij beheer. De e-learning ‘Pesticidenvrij beheer Natuurgras Sportvelden’ ondersteunt je hierbij.

De E-learning besteedt onder andere aandacht aan:

  • uitleg over milieuvriendelijk beheer en de rol van integrated pest management;
  • de oorzaken en herkennen van onkruiden, ziekten en plagen;
  • wat maakt een robuuste grasmat;
  • een nieuwe onderhoudsplanning;
  • de rol van de vrijwilliger.

Naast aandacht voor voetbal wordt ook ingegaan op pesticidenvrij beheer bij honk- en softbal, rugby, atletiek en cricket. Deze online scholing bestaat uit verschillende interactieve onderdelen en kan gratis gevolgd worden. Je kunt de online scholing op elk gewenst moment pauzeren en later dan weer verdergaan waar je gebleven was. De link naar de e-learning vind je hier

-        Handreiking Pesticidenvrij beheer

De handreiking Pesticidenvrij beheer biedt heel uitgebreide informatie over preventief beheer en onderhoud van natuurgrassportvelden. Met deze handreiking wordt duidelijk waarom plagen, ziekten en onkruiden ontstaan, onder welke omstandigheden en wat een beheerder kan doen om dit te voorkomen. Naast het ideale ontwerp en de aanleg worden verschillende onderhoudsmaatregelen (manier van maaien, beluchten, bemesten, etc.) voor de best mogelijke grasmat besproken. Verder wordt van een groot aantal ziekten, plagen en onkruiden uitgelegd hoe deze chemievrij bestreden kunnen worden. In de handreiking wordt nog over de ‘Green Deal Sport’ gesproken. Deze term wordt inmiddels niet meer gebruikt maar dat maakt het document niet minder nuttig!

Deze handreiking is vooral handig nadat je de e-learning gevolgd hebt.

-        Factsheet voor bestuurders

Het is van groot belang om IPM vanaf nu te integreren in beheer en onderhoud van sportvelden, zeker gezien het volledig verbod van pesticiden op sportvelden einde 2022. Deze factsheet beschrijft voor verenigingsbestuurders het pesticidenvrij sportveldbeheer op hoofdlijnen.

-        Factsheet voor vrijwilligers

Deze factsheet beschrijft op hoofdlijnen het pesticidenvrij sportveldbeheer en de rol die vrijwilligers daarin hebben. De sheet legt in enkele pagina’s uit hoe pesticidenvrij beheer goed samengaat met prima bespeelbare velden.

-        Frequenlty Asked Questions natuurgras

In de dagelijkse praktijk van onderhoud en beheer van onze sportterreinen blijken er veel vragen te zijn over milieuvriendelijk beheer van onze natuurgras buitensportterreinen. Hieronder worden daarom een aantal van deze vaak gestelde vragen (Frequently Asked Questions) over milieuvriendelijk beheer van natuurgras kort beantwoord. 

 

  • De belangrijke redenen om onze sportterreinen milieuvriendelijk te beheren zijn:

    • Zorgdragen voor een veilige sportomgeving voor onze sporters (People)
    • Zorgdragen voor een veilige sportomgeving voor onze kinderen en kleinkinderen (Planet);
    • Zorgdragen voor een optimale speelkwaliteit en voor een sportveilig terrein (Profit /Prosperity)
  • Milieuvriendelijk beheer van onze sportterreinen betekent goed onderhoud en beheer dat niet belastend of vervuilend is voor de omgeving, nu en in de toekomst. Twee aspecten zijn hierin heel belangrijk:

    • Zo min mogelijk belasting en verontreiniging door gebruik van chemische of andere middelen;
    • Zo min mogelijk negatieve invloed op de biodiversiteit en bodemleven door onderhoud en beheer.
  • Milieuvriendelijk beheer is onderdeel van het thema verduurzaming van sportaccommodaties zoals vastgesteld in het Nationale Sportakkoord. De landelijke geldende afspraken over milieuvriendelijk onderhoud en beheer zijn op hoofdlijn vastgelegd in het deelakkoord Duurzame Sportinfrastructuur. De afspraken worden verder concreet uitgewerkt in de Werkgroep Milieuvriendelijk Beheer waarin ministeries, gemeenten, de onderhoudsbranche en de sport samenwerken.

  • Pesticidenvrij betekent dat het onderhoud en beheer van sportvelden in principe zonder gewasbeschermingsmiddelen plaats vind. Dat betekent in de praktijk: op sportvelden mogen geen gewasbeschermingsmiddelen meer gebruikt worden tegen onkruiden, ziekten en plagen.

  • Met ingang van 1 april 2020 moet het onderhoud en beheer van sportvelden in principe pesticidenvrij zijn. Tot eind 2022 gelden nog slechts enkele uitzonderingen, op voorwaarde dat kan worden aangetoond dat geïntegreerde gewasbescherming (Integrated Pest Management, IPM) gehanteerd wordt en dat IPM onvoldoende resultaat heeft gehad.

  • Gewasbeschermingsmiddelen zijn middelen die planten beschermen,  of van ongewenste planten de groei beperken, de ongewenste planten voorkomen dan wel vernietigen. Zie ook: uitgebreide definitie.

  • Een middel is een gewasbeschermingsmiddel als werkzaam op planten en plantaardige producten volgens de Europese Verordening Gewasbescherming 1107/2009. Zie ook: uitgebreide definitie.

  • IPM staat voor Integrated Pest Management, in het Nederlands: Geïntegreerde gewasbescherming. Dit is een gestructureerde werkwijze voor duurzaam onderhoud en beheer van grasvelden waarin gestreefd wordt steeds minder middelen te gebruiken. De kern is dat vooraf plannen worden gemaakt, dat de ontwikkeling van het grasveld wordt gemonitord en dat regelmatig het uitgevoerde duurzame onderhoud en beheer worden geëvalueerd.

  • Bij onderhoud en beheer van natuurgrasvelden is IPM inderdaad verplicht.

  • Iedereen die gewasbeschermingsmiddelen in voorraad heeft of die mogelijk gaat gebruiken, dient een zogenaamde gewasbeschermingsmonitor te hebben, zie ook volgende vraag.

  • Op dit ogenblik wordt gewerkt aan een webtool waarin IPM en gewasbeschermingsmonitor zijn samengevoegd. Deze tool komt begin 2021 beschikbaar op http://www.duurzamesportsector.nl. Aan de hand daarvan kunt u eenvoudig aan alle verplichtingen voldoen en bovendien een goede basis leggen voor duurzaam en chemievrij beheer.

  • Op natuurgras wordt in uitzonderingssituaties gebruik van gewasbeschermingsmiddelen toegestaan voor bestrijding van onkruid, schimmels en plagen tot eind 2022. Hiervoor gelden de volgende voorwaarden:

    1. Er moet sprake zijn van beheer en onderhoud volgens IPM. Dit komt neer op een planmatige wijze van beheer en onderhoud waarbij er naar wordt gestreefd om steeds minder middelen te gebruiken.
    2. Er mag pas na toepassing van IPM worden gespoten in enkele uitzonderlijke situaties. Gewasbeschermingsmiddelen mogen tot en met 2022 alleen nog worden gebruikt voor enkele onkruiden en plagen, deze zijn in de volgende tabel samengevat.

     

    Te bestrijden onkruiden, ziekten en plagen

    Wedstrijd-, trainings- en bijvelden buiten stadions

    Wedstrijdvelden in stadions

    Grote weegbree

    20%

    van totale oppervlakte

     

    Niet toegestaan

    Draadereprijs

    Veldereprijs

    Paardenbloem

    Madeliefje

    Witte klaver

    Varkensgras

    Dollarspot

    Niet toegestaan

    100%

    Sneeuwschimmel

    100%

    Kiemplantenziekte

    100%

    Grasgroeiremmer

    Niet toegestaan

    Niet toegestaan

    Meikever

    20%

    van totale oppervlakte

    Niet toegestaan

    Junikever

    Situaties waarin het gebruik van pesticiden op sportvelden tot 31 december 2022 nog is toegestaan. De percentages geven aan welk deel van de totaaloppervlakte mag worden behandeld als sprak is van overschrijding van een schadedrempel. Zie verder www.duurzamesportsector.nl.

    1. Deze lijst met uitzonderingen geldt algemeen, voor alle sportterreinen, behalve:
      1. voor golfterreinen is een aparte protocol opgesteld, zie de site van de NGF;
      2. voor velden in stadions voor betaald voetbal mogen voor onkruiden geen gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast. Toepassing is toegestaan enkel nog voor drie typen schimmels: dollar spot, sneeuwschimmel en kiemplantenziekte.
    2. Let op: buiten stadions mogen dus geen gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt tegen schimmels.
    3. Toepassing van gewasbeschermingsmiddelen op een bestaand veld mag niet over het hele sportveld gebeuren (volvelds) maar ten hoogste op 20% van het sportoppervlak.
    4. Voor delen van een terrein waar in het kader van renovatie of onderhoud grootschalig opnieuw is ingezaaid geldt dat het eerste jaar geen gewasbeschermingsmiddelen mogen worden gebruikt en alleen indien nodig in het 2e of 3e jaar eenmalig 100%.
  • Fysiek en mechanisch onderhoud is in principe altijd toegestaan. Voorbeelden hiervan zijn wiedeggen, slepen, onkruid handmatig verwijderen, etc.

Milieuvriendelijk beheer van kunstmatige ondergronden

De kunstmatige ondergronden kunstgras, (half-)verharde en kunststof buitensportterreinen bieden 81,5% van het aantal beschikbare speeluren bij de buitensporten. Hoewel in het verleden wel eens gedacht is dat deze kunstmatige ondergronden (vrijwel) onderhoudsvrij zouden zijn heeft de praktijk het tegendeel bewezen. Ook deze ondergronden hebben regelmatig onderhoud nodig en dus is ook hier milieuvriendelijk beheer erg belangrijk.

In de dagelijkse praktijk van onderhoud en beheer van onze kunstgras, (half-)verharde en kunststof buitensport-terreinen blijken er veel vragen te zijn over milieuvriendelijk beheer.

Hieronder worden daarom een aantal van de vaak gestelde vragen (Frequently Asked Questions) over milieuvriendelijk beheer van deze kunstmatige ondergronden kort beantwoord.

  • De belangrijke redenen om onze sportterreinen milieuvriendelijk te beheren zijn:

    • Zorgdragen voor een veilige sportomgeving voor onze sporters (People)
    • Zorgdragen voor een veilige sportomgeving voor onze kinderen en kleinkinderen (Planet);
    • Zorgdragen voor een optimale speelkwaliteit en voor een sportveilig terrein (Profit /Prosperity)
  • Milieuvriendelijk beheer van onze sportterreinen betekent goed onderhoud en beheer dat niet belastend of vervuilend is voor de omgeving, nu en in de toekomst. Twee aspecten zijn hierin heel belangrijk:

    • Zo min mogelijk belasting en verontreiniging door gebruik van chemische of andere middelen;
    • Zo min mogelijk negatieve invloed op de biodiversiteit en bodemleven door onderhoud en beheer.
  • Milieuvriendelijk beheer is onderdeel van het thema verduurzaming van sportaccommodaties zoals vastgesteld in het Nationale Sportakkoord. De landelijke geldende afspraken over milieuvriendelijk onderhoud en beheer zijn op hoofdlijn vastgelegd in het deelakkoord Duurzame Sportinfrastructuur. De afspraken worden verder concreet uitgewerkt in de Werkgroep Milieuvriendelijk Beheer waarin ministeries, gemeenten, de onderhoudsbranche en de sport samenwerken.

  • Goed onderhoud en beheer dat niet belastend of vervuilend is voor de omgeving is altijd belangrijk.

    Voor milieuvriendelijk beheer van natuurgras is voor de periode april 2020 tot december 2022 gebruik van slechts enkele gewasbeschermingsmiddelen alleen nog onder strikte voorwaarden toegestaan. 

    Voor milieuvriendelijk beheer van de kunstgras, (half-)verharde en kunststof ondergronden is voorzien dat in oktober 2021 in de Werkgroep Milieuvriendelijk Beheer gesproken wordt over mogelijke verdere inperking van het biociden gebruik.  Dit zou in de periode erna in concrete afspraken kunnen resulteren.

    Maar altijd geldt: Voorkomen is beter dan genezen! Voor nu, én voor onze kinderen.

  • Voor onderhoud en beheer van kunstgras, halfverharding en/of kunststof sportterreinen is een beperkt aantal middelen zoals biociden beschikbaar. Zie voor de lijst van door het CTGB (de toelating-instantie) toegestane middelen op kunstgras, kunststof, halfverharding en verharding Annex 1.

    Let op: middelen mogen alleen volgens de gebruiksvoorschriften op de toegestane ondergronden toegepast worden.

  • Mits zij toegelaten zijn voor de specifieke toepassing op het type ondergrond en opgenomen zijn in de CTGB toelatingen databank mogen biociden toegepast worden bij onderhoud en beheer van kunstgras, halfverharding en/of kunststof buitensport-terreinen.

  • Momenteel zijn een beperkt aantal biociden toegelaten voor gebruik op kunstgras, halfverharding en/of kunststof sportterreinen, zie hiervoor Annex 1.

  • Er zijn momenteel enkele middelen in gebruik die nog niet beoordeeld zijn door het CTGB. Voor de volledigheid zijn in Annex 2 enkele van de gangbare middelen gepresenteerd. Gebruik is in principe niet toegestaan zolang er geen beoordeling heeft plaatsgevonden.

    Daarnaast kan het zijn dat u een middel gebruikt wat niet (meer) toegelaten is. Zie hiervoor Annex 3.

    Let op: Op de genoemde ondergronden mogen gewasbeschermingsmiddelen niet worden toegepast.

  • Ieder middel heeft een eigen beperkte toepasbaarheid en is dus niet automatisch toegelaten op andere ondergronden. Zie hiervoor Annex 1 én de gebruikersvoorschriften van het betreffende middel.

  • Sportterreinen zijn omgevingen waar professionele middelen gebruikt moeten worden. Dus zogenaamde huis- tuin-en-keukenmiddelen zijn niet toegestaan.

  • De professionele middelen mogen volgens de gebruiksvoorschriften van het betreffende middel toegepast worden door professioneel opgeleide en gecertificeerde personen, personen met een zogenaamd  ‘Bewijs van vakbekwaamheid’ De vrijwilliger die niet opgeleid/niet gecertificeerd is mag helaas niet met deze professionele middelen werken op buitensport-terreinen.

  • Biociden zijn middelen bestemd om schadelijke of ongewenste organismen variërend van bacteriën en virussen tot schimmels of ratten te vernietigen, af te weren, onschadelijk te maken of voorkomen. Zie ook: uitgebreide definitie.

  • Een middel is een biocide als werkzaam op organismen variërend van bacteriën en virussen tot schimmels of ratten volgens de  Europese Biociden Verordening 528/2012. Zie ook: uitgebreide definitie.

  • Nee, een biocide kan een natuurlijke olie of extract zijn, een chemische stof of een micro-organisme, een virus of een schimmel.

  • Enzym gebaseerde middelen kunnen inderdaad biociden zijn als deze werkzaam zijn op organismen variërend van bacteriën en virussen tot schimmels of ratten. Het CTGB kan een enzym gebaseerd middel ook als zijnde niet-biocide beoordelen. Enkele enzym gebaseerde middelen zijn momenteel (nog) niet door het CTGB beoordeeld. Onduidelijk is momenteel of ze toegepast mogen worden.

  • Nee, gewasbeschermingsmiddelen mogen niet toegepast worden bij onderhoud en beheer van kunstgras, halfverharding en/of kunststof sportterreinen.

  • Gewasbeschermingsmiddelen zijn middelen die planten beschermen,  of van ongewenste planten de groei beperken, de ongewenste planten voorkomen dan wel vernietigen. Zie ook: uitgebreide definitie.

  • Een middel is een gewasbeschermingsmiddel als werkzaam op planten en plantaardige producten volgens de Europese Verordening Gewasbescherming 1107/2009. Zie ook: uitgebreide definitie.

  • Op dit moment is een beperkt aantal andersoortige professionele middelen (niet gewasbescherming en niet biocide) gangbaar voor onderhoud en beheer van kunstgras, halfverharding en/of kunststof sportterreinen.  Zie hiervoor Annex 1.

    Let op: Deze zijn (nog) niet door het CTGB beoordeeld en dus in principe niet toegestaan.

  • Het gebruik van zout en schoonmaakazijn is in principe verboden, tenzij deze expliciet voor een bepaald toepassing op sportvelden door het CTGB zijn toegelaten. Dit is nu niet het geval.

  • Waterstofperoxide mag niet toegepast worden.

  • Mos is een plant dus bestrijding ervan valt onder de gewasbeschermingsmiddelen. Bestrijding van mos met deze middelen is dus niet toegestaan op kunstgras, halfverharding en kunststof sportterreinen.

  • Algen behoren tot de categorie ongewenste organismen die door biociden bestreden zouden kunnen worden. Let op: gebruik hiervoor alleen de op de betreffende type sportondergrond toegestane middelen!

  • Randtegels, vloerplaten en opsluitbanden - binnen de omheining - maken integraal onderdeel uit van het betreffende sportterrein. Hiervoor gelden dan ook dezelfde regels voor onderhoud en beheer als het hoofdterrein van kunstgras, halfverharding en/of kunststof. Het bestrijden van onkruid met gewasbeschermingsmiddelen is dus niet toegestaan op deze randtegels, vloerplaten en opsluitbanden.

  • Op zand gebaseerde buitensport-terreinen mogen geen gewasbeschermingsmiddelen, biociden of andersoortige middelen gebruikt worden. 

  • Bovenstaande uitleg is niet van toepassing op onderhoud en beheer van natuurgras-sportvelden. Voor natuurgras-sportvelden en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, biociden en andersoortige middelen is informatie te vinden op de site www.duurzamesportsector.nl .

  • Een middel  toepassen voor onderhoud en beheer van een kunstgrasveld via de beregeningsinstallatie mag alleen als dit in de CTGB toelating opgenomen is.  Hierbij kunnen vraagtekens gesteld worden bij de effectiviteit hiervan gezien de onregelmatige verspreiding door de invloed van wind.

  • Nee, voor de bovengenoemde typen ondergronden gelden dezelfde regels zoals eerder beschreven voor kunstgras, halfverharding en kunststof buitensport-terreinen.

  • Fysiek en mechanisch onderhoud is in principe altijd toegestaan, vanzelfsprekend binnen de voorschriften van de leveranciers van de betreffende sportondergronden. Voorbeelden hiervan zijn borstelen, slepen, reiniging met hoge druk spuit, reiniging van de infill, diepte reiniging, heet water techniek, onkruid handmatig verwijderen, etc.

Heb je een vraag?

Heb je een vraag?

Neem contact op met NOC*NSF Sport Support via: